Alan adınızın yönetim paneline girdiğinizde karşınıza A, AAAA, CNAME, MX, TXT gibi kısaltmalar çıkar ve hangisinin neye yaradığını çözmek bazen kabusa döner. DNS kayıt türleri, alan adınızın internette nasıl davranacağını belirleyen küçük talimatlardır: hangi sunucuya gideceği, e-postanın nereye düşeceği, hangi servislerin "bu alan adı bana ait" diyebileceği hep bu kayıtlarla tanımlanır. Bu rehberde en sık kullanılan kayıt türlerini tek tek, gerçek örneklerle ve "ne zaman hangisini kullanırım" netliğiyle ele alıyoruz. Sonunda paneldeki o satırlara baktığınızda ne yaptığınızı tam olarak bileceksiniz.
DNS aslında ne yapıyor?
DNS (Domain Name System), insanların hatırladığı alan adlarını (hostmana.com.tr) bilgisayarların anladığı sayısal adreslere çeviren bir çeviri katmanıdır. Sizin alan adınız için bu çevirilerin tutulduğu yere DNS bölgesi (zone) denir ve içindeki her satır bir kayıt (record).
Bir kaydı dört parça olarak düşünebilirsiniz:
- Ad (host): Hangi adı tanımlıyoruz? Kök alan adı (
@), bir alt alan adı (mail,www) ya da*(joker). - Tür: A, CNAME, MX gibi kaydın ne işe yaradığını belirten etiket.
- Değer: Kaydın işaret ettiği hedef (IP adresi, başka bir alan adı veya metin).
- TTL: Bu kaydın önbellekte ne kadar süre saklanacağı (saniye). Yayılma süresinin asıl belirleyicisi budur; birazdan döneceğiz.
Şimdi türlere geçelim.
A kaydı — alan adını bir sunucuya bağlar
A kaydı (Address), bir alan adını IPv4 adresine bağlar. İnternetteki en temel ve en çok kullanılan kayıttır; "bu site şu sunucuda" demenin doğrudan yoludur.
Ad: @ Tür: A Değer: 185.12.34.56 TTL: 3600
Ad: www Tür: A Değer: 185.12.34.56 TTL: 3600
Buradaki @, alan adının kök hâlini (siteniz.com) temsil eder. www ise www.siteniz.com için ayrı bir kayıttır. Web sitenizi yeni bir sunucuya taşıdığınızda değiştireceğiniz kayıt çoğu zaman budur. Yurt içi barındırma kullanıyorsanız buradaki IP, Türkiye'deki sunucunuzun IP'si olur; bu da KVKK kapsamında verinin nerede tutulduğunu netleştirmek isteyenler için önemlidir.
AAAA kaydı — IPv6 için A kaydının kardeşi
AAAA kaydı (telaffuzu "dört A"), A kaydının aynısını yapar ama IPv6 adresleri için. IPv4 adresleri tükendiği için internet kademeli olarak IPv6'ya geçiyor ve birçok modern sunucu artık iki adresi de sunuyor.
Ad: @ Tür: AAAA Değer: 2a01:4f8:1c1c:abcd::1 TTL: 3600
Pratikte: Sunucunuzun IPv6 adresi varsa A ve AAAA kayıtlarını birlikte eklemek iyi bir alışkanlıktır. IPv6 desteklemeyen ziyaretçiler A kaydını, destekleyenler AAAA'yı kullanır. AAAA kaydı yoksa sorun çıkmaz; sadece IPv6 üzerinden erişim olmaz.
CNAME kaydı — bir adı başka bir ada yönlendirir
CNAME (Canonical Name), bir alan adını bir IP'ye değil, başka bir alan adına işaret ettirir. "Bu ad aslında şununla aynı yere gider" demenin yoludur. En yaygın kullanımı www'yi köke bağlamak veya bir alt alan adını dış bir servise yönlendirmektir.
Ad: www Tür: CNAME Değer: siteniz.com TTL: 3600
Ad: blog Tür: CNAME Değer: kullanici.platform.com TTL: 3600
CNAME'in iki kritik kuralı vardır:
- Kök alan adına (
@) CNAME konulmaz. Klasik DNS standardı bunu yasaklar; kök için A/AAAA kullanılır. (Bazı sağlayıcılar "ALIAS" veya "CNAME flattening" adıyla bu sınırı aşan özel kayıtlar sunar.) - Aynı ad altında CNAME ile başka kayıt birlikte bulunamaz. Yani
wwwiçin hem CNAME hem A kaydı koyamazsınız.
CNAME, hedefin IP'si değişse bile sizin elle güncelleme yapmanızı engeller: hedef alan adı nereye işaret ediyorsa siz de oraya gidersiniz.
MX kaydı — e-postanın nereye gideceğini söyler
MX kaydı (Mail Exchanger), alan adınıza gelen e-postanın hangi posta sunucusuna teslim edileceğini belirler. Web sitesi A kaydıyla, e-posta ise MX kaydıyla yönetilir; ikisi tamamen ayrı yollardan gider. Kurumsal e-posta kullanıyorsanız doğru MX kayıtları olmadan posta hiç ulaşmaz.
Ad: @ Tür: MX Öncelik: 10 Değer: mail.siteniz.com TTL: 3600
Ad: @ Tür: MX Öncelik: 20 Değer: yedek.siteniz.com TTL: 3600
MX kayıtlarının diğerlerinden farkı öncelik (priority) değeridir: sayı ne kadar küçükse öncelik o kadar yüksektir. Yukarıdaki örnekte posta önce 10 numaralı sunucuya gider; o yanıt vermezse 20'ye düşer. Birden fazla MX kaydı bu yüzden yedeklilik sağlar.
İpucu: E-posta sağlayıcınızı değiştirdiğinizde (örneğin kendi hostingdeki postadan kurumsal bir servise) eski MX kayıtlarını silmeyi unutmayın; iki ayrı MX hedefi çakışınca postalar kaybolabilir.
TXT kaydı — alan adına metin/doğrulama bilgisi ekler
TXT kaydı, alan adına serbest metin eklemenizi sağlar. Tarayıcı bu metni göstermez; onu başka sistemler okur. En yaygın kullanım alanları:
- Sahiplik doğrulama: Google, Microsoft veya başka bir servis "bu alan adı gerçekten senin mi?" diye sorduğunda size bir TXT değeri verir, siz eklersiniz, onlar kontrol eder.
- E-posta güvenliği: SPF, DKIM ve DMARC kayıtları aslında özel biçimli TXT kayıtlarıdır ve postanızın spam'e düşmesini engellemeye yardım eder. (Bu konunun detayını ayrı bir yazıda anlattık.)
Ad: @ Tür: TXT Değer: "v=spf1 include:mail.siteniz.com ~all" TTL: 3600
Ad: @ Tür: TXT Değer: "google-site-verification=AbC123..." TTL: 3600
Aynı ad altında birden çok TXT kaydı bulunabilir; bu normaldir ve karışmaz.
SRV kaydı — bir servisin yerini ve portunu belirtir
SRV kaydı (Service), belirli bir servisin hangi sunucuda ve hangi port üzerinden çalıştığını söyler. Web ve e-postada nadiren gerekir; daha çok VoIP, anlık mesajlaşma, otomatik istemci yapılandırması gibi özel servislerde kullanılır.
Ad: _sip._tcp Tür: SRV Öncelik: 10 Ağırlık: 5 Port: 5060 Değer: sip.siteniz.com
SRV kaydının yapısı diğerlerinden karmaşıktır: ad bölümü _servis._protokol biçimindedir ve değerinde öncelik, ağırlık, port ve hedef sunucu birlikte bulunur. Çoğu kullanıcı bu kaydı hiç elle yazmaz; ihtiyaç duyan servis size tam değeri verir, siz aynen kopyalarsınız.
NS kaydı — bölgenin yetkili sunucularını gösterir
NS kaydı (Name Server), bir alan adının (veya alt bölgenin) DNS kayıtlarına hangi sunucuların yetkili olduğunu belirtir. Alan adınızın kök NS kayıtları genellikle alan adı sağlayıcınızın panelinden değil, kayıt operatörü (registrar) seviyesinde nameserver olarak ayarlanır; bunu ayrı bir yazıda ele aldık. DNS bölgesi içindeki NS kayıtları ise daha çok bir alt alan adının yönetimini başka bir sunucuya devretmek (delegasyon) için kullanılır.
Ad: @ Tür: NS Değer: ns1.hostmana.com.tr TTL: 86400
Ad: @ Tür: NS Değer: ns2.hostmana.com.tr TTL: 86400
NS kayıtlarına dokunurken dikkatli olun: yanlış bir değişiklik tüm bölgeyi devre dışı bırakabilir ve hem siteniz hem e-postanız aynı anda erişilemez hâle gelebilir.
Hızlı karşılaştırma tablosu
| Tür | Ne işe yarar | Değeri | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| A | Alan adını IPv4'e bağlar | IPv4 adresi | Web sitesini sunucuya bağlamak |
| AAAA | Alan adını IPv6'ya bağlar | IPv6 adresi | IPv6 destekli erişim |
| CNAME | Bir adı başka bir ada eşler | Alan adı | www veya alt alan adı yönlendirme |
| MX | E-postayı hedef sunucuya yönlendirir | Posta sunucusu + öncelik | E-posta teslimi |
| TXT | Metin/doğrulama bilgisi ekler | Serbest metin | Sahiplik doğrulama, SPF/DKIM/DMARC |
| SRV | Servis konumu ve portunu belirtir | Sunucu + port (+ öncelik/ağırlık) | VoIP, otomatik yapılandırma |
| NS | Yetkili DNS sunucusunu gösterir | Nameserver adı | Bölge/alt bölge delegasyonu |
Yayılma (propagation) süresi ve TTL gerçeği
Bir kaydı değiştirdiğinizde değişikliğin "hemen" görünmemesinin sebebi DNS yayılması ve onun asıl motoru olan TTL değeridir. TTL, bir kaydın önbellekte (ISS'ler, işletim sistemi, tarayıcı) kaç saniye saklanacağını söyler. Örneğin TTL 3600 ise, eski değeri almış bir sunucu o kaydı bir saat boyunca tekrar sormaz.
Pratik sonuçlar:
- Değişikliğin tüm dünyaya ulaşması genellikle birkaç dakika ile birkaç saat arasında sürer; çoğu durumda 1-2 saat içinde büyük kısmı tamamlanır. NS düzeyindeki değişiklikler 24-48 saate kadar uzayabilir.
- Bilinen, büyük bir değişiklik planlıyorsanız önce TTL'i düşürün (örneğin 300 saniyeye), birkaç saat bekleyin, sonra asıl değişikliği yapın. Böylece geçiş hızlı yayılır. İşlem oturduktan sonra TTL'i yeniden yükseltebilirsiniz.
- "Bende açıldı, arkadaşımda hâlâ eski" durumu normaldir: farklı ağlardaki önbellekler farklı zamanlarda yenilenir.
Bir değişikliğin gerçekten yayılıp yayılmadığını tahminle değil, ölçerek anlamak en sağlıklısıdır. Hostmana'nın ücretsiz DNS sorgulama ve yayılım araçlarıyla kaydınızın dünyanın farklı noktalarında nasıl göründüğünü saniyeler içinde kontrol edebilirsiniz.
Sonuç
DNS kayıt türleri ilk bakışta karmaşık görünse de mantığı basittir: her kayıt, alan adınızın belirli bir davranışını tanımlayan küçük bir talimattır. A ve AAAA siteyi sunucuya bağlar, CNAME adları birbirine eşler, MX postayı yönlendirir, TXT doğrulama ve güvenlik bilgisi taşır, SRV özel servisleri konumlandırır, NS ise bölgenin yetkili sunucusunu belirtir. Yayılma süresini de TTL üzerinden planladığınızda değişiklikleriniz kontrolünüzde olur.
Kayıtlarınızı tek panelden, Türkiye'deki sunucularda ve sade bir arayüzle yönetmek isterseniz Hostmana hosting ve alan adı paketlerine göz atabilir; eklediğiniz kayıtların doğru yayılıp yayılmadığını ücretsiz DNS araçlarımızla anında kontrol edebilirsiniz. Takıldığınız bir nokta olursa bilgi bankamız yanınızda.